Në vitin 2013, Petrykivka u përfshi në Listën Përfaqësuese të Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të Njerëzimit nga UNESCO. Ky vlerësim ndërkombëtar nuk njeh vetëm bukurinë e saj artistike, por edhe traditën e gjallë që vazhdon të ruhet dhe të zhvillohet edhe sot.
Por çfarë e bën Petrykivka kaq të veçantë?
Çfarë është Piktura Petrykivka?
Piktura Petrykivka është një formë tradicionale e artit dekorativ që e ka origjinën në fshatin Petrykivka, në rajonin e Dnipropetrovskut në Ukrainë.
Fillimisht, banorët zbukuronin muret e shtëpive të bardha me motive lulesh shumëngjyrëshe, të cilat besohej se sillnin lumturi, begati, shëndet dhe mbronin familjen.
Me kalimin e kohës, kjo traditë u zgjerua dhe filloi të përdorej për dekorimin e mobilieve, objekteve prej druri, qeramikës, instrumenteve muzikore, letrës dhe tekstileve.
Sot, artistët e Petrykivka vazhdojnë të ruajnë teknikat tradicionale, duke krijuar njëkohësisht vepra moderne që e bëjnë këtë art të njohur në mbarë botën.
Një traditë që kalon nga brezi në brez
Ndryshe nga shumë stile artistike që janë zhvilluar në akademi, Petrykivka lindi në familje dhe komunitete lokale.
Fëmijët mësonin duke vëzhguar prindërit dhe gjyshërit, duke praktikuar gradualisht penelatat karakteristike dhe motivet e frymëzuara nga natyra.
Çdo artist zhvillonte stilin e vet, por ruante elementët që e bëjnë Petrykivka të dallueshme.
Kjo mënyrë e transmetimit të njohurive ishte një nga arsyet kryesore pse UNESCO e njohu këtë traditë si pjesë të trashëgimisë kulturore jomateriale të njerëzimit.
Pse UNESCO e njohu Petrykivka?
UNESCO nuk mbron vetëm monumente historike apo ndërtesa të rëndësishme. Ajo mbron edhe traditat e gjalla – aftësi, zanate, art, muzikë dhe zakone që vazhdojnë të praktikohen nga komunitetet.
Piktura Petrykivka u përfshi në listën e UNESCO-s sepse:
ruan një traditë artistike shekullore;
transmetohet nga një brez te tjetri;
forcon identitetin kulturor dhe lidhjet mes komuniteteve;
nxit krijimtarinë duke respektuar traditën;
vazhdon të zhvillohet pa humbur autenticitetin.
Kjo do të thotë se Petrykivka nuk është thjesht një stil dekorativ, por një traditë e gjallë që vazhdon të frymëzojë artistë në mbarë botën.
Simbolika e motiveve
Një nga aspektet më interesante të Petrykivka është simbolika e saj.
Lulet simbolizojnë bukurinë, harmoninë dhe jetën.
Gjethet dhe degët përfaqësojnë rritjen, ripërtëritjen dhe lidhjen e njeriut me natyrën.
Kokrrat e kulumbrisë (kalyna) janë simbol i familjes, identitetit ukrainas, qëndresës dhe begatisë.
Zogjtë lidhen me lirinë, dashurinë, lumturinë dhe shpresën.
Artistët nuk synojnë të kopjojnë natyrën në mënyrë realiste. Ata krijojnë një interpretim artistik plot ngjyra, energji dhe imagjinatë.
Teknikat tradicionale
Një nga karakteristikat më të veçanta të Petrykivka është mënyra e realizimit të penelatave.
Tradicionalisht përdoren penela të hollë të punuar me materiale natyrore. Disa detaje krijohen me majat e gishtave ose me kërcell bimësh.
Çdo penelatë realizohet me një lëvizje të vetme, pa vizatuar më parë konturet. Kompozimi ndërtohet gradualisht, sikur lulet të çelin mbi sipërfaqe.
Kjo teknikë kërkon saktësi, ritëm dhe shumë praktikë.
Petrykivka sot
Edhe pse është një traditë shekullore, Petrykivka vazhdon të evoluojë.
Sot ajo përdoret në pikturë, dizajn të brendshëm, qeramikë, tekstile, bizhuteri, ilustrime librash dhe produkte artizanale.
Artistë nga Ukraina dhe vende të tjera organizojnë ekspozita dhe punëtori, duke e prezantuar këtë traditë para publikut ndërkombëtar.
Përjetoni Petrykivka vetë
Mënyra më e mirë për ta kuptuar këtë art nuk është vetëm ta admironi në muze apo galeri, por ta provoni vetë.
Në LULEDIELLI Art Atelier në Prishtinë organizohen punëtori të Pikturës Petrykivka në gjuhën angleze për fillestarë dhe të apasionuar pas artit.
Pjesëmarrësit mësojnë historinë e këtij arti, simbolikën e motiveve dhe penelatat bazë, përpara se të krijojnë pikturën e tyre, të cilën e marrin me vete si kujtim.
Nuk kërkohet përvojë e mëparshme në pikturë – mjafton dëshira për të mësuar dhe për të krijuar.
Pse Petrykivka mbetet e rëndësishme?
Në një botë që ndryshon vazhdimisht, traditat artistike na ndihmojnë të ruajmë kujtesën kulturore dhe lidhjen me brezat e kaluar.
Piktura Petrykivka nuk është vetëm një dekorim me lule shumëngjyrëshe. Ajo është një histori e gjallë e Ukrainës, një simbol i krijimtarisë dhe një dëshmi se arti mund të bashkojë njerëzit përtej kufijve.
Pikërisht për këtë arsye UNESCO e njohu Petrykivka si pjesë të Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të Njerëzimit – një traditë që vazhdon të lulëzojë dhe të frymëzojë njerëz në të gjithë botën.